خشتەی ناونووسین بۆ خولی زمانی ئینگلیزی به‌خۆڕایی و به‌ ئۆنڵاین

یه‌كه‌مین قوتابخانه‌ی سه‌رهێڵ له‌كوردستان به‌ناوی (Online EKAET School) كه‌ هه‌ڵده‌ستێت به‌ كردنه‌وه‌ی خوله‌كان به‌بێ به‌رامبه‌ر و له‌تۆڕی كۆمه‌ڵایه‌تی فه‌یسبووك و ماسنجه‌ر

بۆ جاری پێنجه‌م به‌خۆڕایی كۆڕسێك ده‌كاته‌وه‌ بۆ فێربوونی زمانی ئینگلیزی، له‌بڵاوكراوه‌یه‌كدا ڕایانگه‌یاندووه‌ كه‌ (1000)فێرخواز وه‌رده‌گیرێت بۆ ئه‌م كۆرسه‌

بۆ ئه‌م ئه‌م مه‌به‌سته‌ش ماڵپه‌ری ته‌ق ته‌ق په‌یوه‌ندی كرد به‌ یه‌كێك له‌گه‌نجه‌كانی ته‌ق ته‌ق به‌ناوی (محمد جمال) كه‌ دانیشتووی وڵاتی ئه‌ڵمانیایه‌ و یه‌كێك له‌سه‌رپه‌رشتیارانی خوله‌كه‌ (Supervisor)

محمد بۆ ماڵپه‌ری ته‌ق ته‌ق: وتی " ئه‌م قوتابخانه‌یه‌ ئۆنڵاینه‌ چه‌ندین كۆرس ده‌كاته‌وه‌ بۆ هه‌موو بواره‌كانی وه‌كو ( شانۆ و ده‌روونزانی و په‌روه‌رده‌ و هونه‌ر و زمانه‌كان) و له‌لایه‌ن كه‌سانی خۆبه‌خشه‌وه‌ سه‌رپه‌رشتی ده‌كرێت و به‌ڕێوه‌ده‌بردرێت  و وتی كه‌ حه‌ز ده‌كات زۆرترین فێرخواز به‌شداری بكه‌ن له‌ ته‌ق ته‌ق،

بۆ خۆتۆماركردن له‌ كۆرسه‌ ئینگلیزیه‌كه‌دا پێویسته‌ فێرخوازان ئه‌و هه‌نگاوانه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن كه‌ قوتابخانه‌كه‌ ئاماژه‌یان پێكردووه‌ له‌ بڵاوكراوه‌كه‌یاندا

فێرخوازان (كــرتــه‌ لــێــره‌ بــكــه‌ن) و بڵاوكراوه‌كه‌ ببین و هه‌نگاوه‌كان جێبه‌جێبكه‌ن تا به‌شداربن

تێبینی/ ئه‌مشه‌و خۆتۆماركردن كۆتایی پێ دێت 

وێنە.. شانۆکارێکی تری کۆیە دژ بە خراپی ڕێگا و بانەکان ناڕەزایی دەردەبرێت

شانۆکارێکی تری کۆیە لەسەر خراپی ڕێگای نێوان هەولێر – کۆیە وەکو کەسێکی مردوو بە جل و بەرگی سپیەوە لە شێوەی کفن، ناڕەزایی دەردەبرێت.

شانۆکار، ئومێد ڕەزا دانیشتووی کۆیە  ڕاگەیاند" لەسەر ڕێگای کۆیە ـ هەولێر بەم شێوازە دەنگی خۆم دەگەیەنم بەرامبەر بە ڕێگای مەرگ، چونکە ئەو ڕێگایە بەهۆی زۆری ڕووداوەکانی هاتوچۆوە بووە بە ڕێگای مردنی ئازیزانمان".

نمایشی ئەو شانۆکارەی کۆیە لە کاتێکدایە دوو ڕۆژ لەمەوبەر بەهەمان شێوە شانۆکارێکی تری شاری کۆیە بە قوڕ بەسەرخۆداکردن ناڕەزایەتیەکانی خۆی سەبارەت بە زۆری ڕووداوەکانی هاتوچۆ لەو ڕێگایە خستەڕوو .

بەوتەی بەڕێوەبەری هاتووچۆی کۆیەشلە دوای ڕووداوەکانی ١٦ ئۆکتۆبەر،  کە نزیکەی هەشت مانگ دەبێت، زیاتر لە ١٥٦ ڕووداوی هاتوچۆ ڕویانداوە کە بەهۆیەوە ١١ هاوڵاتی گیانیان لەدەستداوە و ٢٠٣ هاوڵاتی تریش برینداربوون.

source - NRT

شانۆکارێک لە سەر ڕێگای کۆیە هەولێر قوڕاوی کرد بەسەری خۆیدا

ئەمڕۆ لەسەر ڕێگای سەرەکی کۆیە هەولێر، بەهۆی زۆربوونی ڕووداوەکانی هاتوچۆوە شانۆکارێک قوڕاوی کرد بەسەری خۆیدا.

شانۆکار (هونەر تاهیر) لەبارەی ئەو کارەی وتی: ویستویەتی لەو ڕێگەیەوە سەرنجی لایەنی پەیوەندیدار ڕابکێشێت، بۆ زۆری ڕووداوەکانی هاتووچۆ، بۆیە قوڕپێوانی هەڵبژاردووە، چونکە لەناو کورددا قوڕپێوان ئەو پەڕی بێتاقەتی و ناڕەزایی دەربڕێنە.

ئەو گەنجە بەمەبەستی دروستکردنی فشار بۆ چاککردن و بەدوو سایدکردنی ڕێگاوبانەکانەکان و کەمبوونەوەی ڕووداوەکانی هاتوچۆ ئەو کارەی کردووە.

لە ڤیدیدۆییەکدا داوادەکات، کە خەڵکی بەجدی فشاردروستبکەن و تەنیا لەڕێی هاشتاگ و فەیسبووکەوە بەشداری نەکەن.

بەرێوەبەری هاتوچۆی کۆیەش، دەستخۆشی لێدەکات و پشتیوانی بۆ دەردەبرێت، بۆ ئەوەی کە ئەوە ببێتە فشارێک بۆ سەر حکومەت بۆ باشکردنی ڕێگاوبانەکان و کەمبوونەوەی ڕووداوەکانی هاتووچۆ و دووسایدکردنی ڕێگاکە.

بەپێی ئامارەکانی هاتووچۆی هەرێم، تا کۆتایی ساڵی ٢٠١٧ لە هەرێمی کوردستان زیاتر لە یەک ملیۆن و ٤٦٩ هەزار ئۆتۆمبێلی هەبووە جگە لە ژمارەی ئۆتۆمبێلە سەربازییەکان، کە زۆرترینیشیان دەکەوێتە پارێزگای هەولێرەوە کە ٧٠٥ هەزار ئۆتۆمبێلی تێدایە.

ڕووداوەکانی هاتووچۆ، کە لە هەرێمی کوردستان بە دووەمین هۆکاری مردن دادەنرێن، بەپێی ئامارەکان تادێت ساڵ بەساڵ لە زیادبووندان، بەجۆرێک لە ماوەی ١٥ ساڵی ڕابردوودا، زیاتر لە ١٠ هەزار هاوڵاتی گیانیان لەدەستداوە و زیاتر لە ١٠٠ هەزار هاوڵاتی دیکەش برینداربوون.

Source - NRT

ته‌ق ته‌ق.. هاوڵاتییه‌كی ناحیه‌ی‌ شوان تراكتۆرێك دروستده‌كات

هاوڵاتیه‌كی‌ دانیشتووی‌ ناوچه‌ی قه‌ره‌ناوی سه‌ر به‌ ناحیه‌ی‌ شوانی قه‌زای كۆیه‌، له‌ كه‌لوپه‌لی‌ فڕێدراو چه‌ند به‌شێكی‌ ئۆتۆمبێلی‌ دیكه‌ تراكتۆرێك دروستده‌كات، كه‌ ئێستا زۆربه‌ی‌ ئیش و كاره‌كانی‌ خۆی و كێڵانی‌ ڕه‌زو باخه‌كانی‌ پێ‌ جێبه‌جێ‌ ده‌كات.

ئاسۆ نه‌جیم ئه‌و گه‌نجه‌ كارامه‌یه‌ وه‌ك خۆی ده‌ڵێت "ماوه‌ی‌ سێ‌ مانگ سه‌رقاڵی‌ دروستكردنی‌ ئه‌و تراكتۆره‌ بووه‌و بیرۆكه‌كه‌ی‌ له‌وه‌وه‌ بۆ هاتووه‌ ئه‌وان كاری‌ جوتیاری‌ ده‌كه‌ن له‌سه‌ر زێی‌ بچووك و زۆربه‌ی‌ باخه‌كانیان ڕێگه‌ی‌ تراكتۆری‌ گه‌وره‌ی‌ نابێته‌وه‌ بۆیه‌ دروستكردنی‌ ئه‌و تراكتۆره‌ بچووكه‌ كێشه‌كانیانی‌ چاره‌سه‌ر كردووه‌.

Source - PayamTV

ئاستی ئاوی زێی بچوک لە سنوری قەڵادزێ زیاتر دابەزیوە

ئاوی زێى بچوک لە سنورى قەڵادزێ زیاتر کەمبووەتەوە کە ئەگەر هەیە لەداهاتوودا مەترسی بۆ سەر ئاوی خواردنەوەى سنورەکە و پیسبوونی ئاوی زێیەکە دروستبکات.

بەرپرسانی فەرمانگەی ئاوی قەڵادزێ دەڵین لە هەفتەی رابردوودا لە چرکەیەکدا ٥٩ مەتر سێجا ئاو دەڕژایە نێو پڕۆژەی ئاوی  خاسەوە کە سەرچاوەى ئاوى خواردنەوەى دانیشتوانى قەڵادزێیە، بەڵام لەئێستادا کەم بۆتەوە بۆ تەنها ٩مەترسێجا.

دووساڵە ئاوی زێی بچوک لەلایەن ئێرانەوە دەگیرێتەوە بەمەبەستى پڕکردنى بەنداوى کۆڵەس لە نزیک شاری سەردەشت، لەگەڵ هەر گرتنەوەیەکى ئاوەکەشدا ئاستى ئاوى زێیەکە کەمدەکات و گرفتى ئاوى خواردنەوە بۆ هاوڵاتیانى ئیدارەى ڕاپەڕین و جوتیاران دروستدەبێت.

ئەم هاوڵاتییە کە خاوەنی پێنج حەوزی ماسییە لەسەر زێی بچوک دەڵێت ئەگەر ئاوی ئەم زییە زیاتر کەم بکات زیانێکی یەکجار زۆری مادی بەردەکەوێت و ماسییەکی زۆریش قڕ دەبێت.

دابەزینى ئاستى ئاوى زێی بچوک بەهۆى گرتنەوەیەوە لەلایەن ئێرانەوە، جگە لەوەى بە مەترسی بۆ سەر (٣٨٧٤) دۆنم زەویی بەراو و ١٩ پڕۆژەی بەخێوکردنی ماسی دادەنرێت، دابەزینى ئاستى ئاوى بەنداوى دوکانیشى لێدەکەوێتەوە بەو پێیەى ئەو زێیە دەرژێتە ئەو بەنداوەوە.

زێی بچووک لە ڕۆژهەڵاتی کوردستانەوە هەڵدەقوڵێت و درێژدەبێتەوە بۆ خاکى هەرێمى کوردستان، دواتریش دەڕژێتە ڕووباری دیجلەوە، درێژییەکەی ٤٠٠ کیلۆمەترە و بەشێکی سنووری ئێران و عێراق لەیەکتر جیادەکاتەوە.

واى رەنج و ماندبونێکى زۆر بەرهەمى شوتییەکەى ئەم جوتیارە پێگەیشت کە هێناویەتە عەلوەى هەولێر بەمەبەستى ساغکردنەوەى، بەڵام نزمى نرخەکەى تەواو نیگەرانى کردووە و وەک خۆى دەڵێت دەبێت لەجیاتى قازانج دەستبکات بە ژماردنى ئەو زیانانەى کە بەریدەکەوێت.

Source - NRT

ڤیدیۆ.. بزانە حەوزى ئاوى خواردنەوەى کۆیە چەند قوڕ و لیتەى تێدابووە

چەندین کرێکار سەرقاڵی پاككردنەوەی حەوزێكی ئاون كە تایبەتە بە دابینكردنی ئاوی خواردنەوە بۆ بەشێك لە دانیشتووانی كۆیە لە پڕۆژەی ئاوی كۆیە – تەق تەق، کە لەناو ئەم حەوزەدا قوڕ و لیتەیەكی زۆری نیشتوو هەیە كە كرێكارەكان خەریكی ڕاماڵینین.

بڵاوبوونەوەی دیمەنی پاککردنەوەی قوڕ و لیتەی ناو حەوزەکە لەلایەن كارمەندانی بەڕێوەبەرایەتی ئاوی كۆیەوە لە فەیسبووك کاردانەوەی بەدوای خۆیدا هێنا و بەشێک لە هاووڵاتییان ڕەخنەیان لە حکومەت گرتووە و بە کەمتەرخەمیان زانیوە بەوەی تائێستا کێشەی ئاوی خواردنەوەی قەزاکەیانی چارەسەرنەکردووە.

بەڕێوەبەری ئاوی كۆیەش دەڵێت، ئەو ئامێرانەی تایبەتن بە پاككردنەوەی حەوزەكان، بەهۆی كۆنی پڕۆژەكەوە ماوەی چەندین ساڵە  لەكاركەوتوون، کە ئەوەش هۆكاری دروستبوونی ئەو قوڕ و لیتەیەیە.

ئەم كارمەندەی تەندروستی کە ڕۆژانە لەم تاقیگەیەوە پشكنین بۆ ئاوی خواردنەوەی قەزاکە دەکات دەڵێت، ئەو پشكنینەی ئەوان دەیكەن بەكترۆلۆجییە، بەڵام دەبوو هەر شەش مانگ جارێك پشكنینی كیمیاییش بۆ ئاوەکە بكرایە، بەڵام بەهۆی قەیرانی داراییەوە ئەو پشكنینە ناكرێت.

پڕۆژەی ئاوی كۆیە - تەق تەق كە دەكەوێتە سەر زێی بچووك لە ساڵی ١٩٨٤ دروستكراوە و لە ئێستاشدا ئاوی خواردنەوە بۆ زیاتر لە ٣٠%ی دانیشتووانی كۆیە دابیندەكات، ئەوەی دیکەشی لەڕێی پڕۆژەی بۆگد–كۆیە و بیرەكانی ناوخۆوە دابیندەكرێت.

Source - NRT

خوێندكارێكی ته‌ق ته‌ق دووه‌می سه‌ر ئاستی هه‌رێمه‌

وێنه‌ی (ڕاوێژ) - خوێندكاری ناحیه‌ی ته‌ق ته‌ق

وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌ی حكومه‌تی هه‌رێم ئه‌نجامی تاقیكردنه‌وه‌ی پۆلی12 ئاماده‌یی یه‌كه‌مه‌كانی له‌كۆنگره‌یه‌كی ڕۆژنامه‌وانیدا ڕايگه‌یاند، هه‌روه‌ها ڕێژه‌ی ده‌رچوون له‌به‌شی زانستی %28 و له‌ وێژه‌یش %18 بووه‌.

خوێندکار (ڕاوێژ قادر حمدامین) بە رێژەی لە (98.86%) لەسەدا نەوەد و هه‌شت پۆینت هه‌شتاو شه‌ش، یەکەمى بەشى زانستى بووە لەسەر ئاستى شارۆچكەی تەق تەق و دووه‌می سه‌ر ئاستی هه‌رێمی كوردستان بووه‌، یه‌كێك بووه‌ له‌ خوێندکاره‌كانی قوتابخانەی ئامادەیی حمرینی كوڕان لە تەق تەق.

راویژ، خه‌ڵكی ناحیه‌ی سێگردكانه‌ و دانیشتوانی ناحیه‌ی ته‌ق ته‌قه‌، له‌دایك بووی ساڵی (2000)ه‌ 

ئەنجامی تاقیکردنەوەکانى پۆلی ٩ی بنەڕەتی و ١٢ی ئامادەیى بڵاوكرایه‌وه‌

وەزارەتی پەروەردە ڕایگەیاند، خوێندکاران و قوتابیان دەتوانن لە دواى کاتژمێر ٧ وە لەم لينكەی خوارەوە ئەنجامەكانيان وەربگرنەوە.

کلیک لێره‌ بکە بۆ بینینی ئەنجامەکان

وەزارەتی پەروەردە کاتژمێر ٧ی ئێوارەی ئەمڕۆ ئەنجامی تاقیکردنەوەکان ئاشکرا دەکات

وەزارەتی پەروەردەی حکومەتی هەرێم ڕایگەیاند، کاتژمێر ٧ی ئێوارەی ئەمڕۆ ئەنجامی تاقیکردنەوەکانی پۆلی ٩ی بنەڕەتی و ١٢ی ئامادەیی ڕادەگەیەنن.

وەزارەتی پەروەردەی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە ڕاگەیاندراوێکدا ئاماژەی بە ئەوە کرد، ئێوارەی ئەمرۆ مەراسیمێک ساز دەکرێت بۆ ناساندن و ئاشکراکردنی یەکەمەکانی پۆلی ۹ی بنەڕەتی و ۱۲ی ئامادەی لەسەر ئاستی هەرێم.

ئەوەشی ڕاگەیاند، قوتابیان و خوێندکارانی پۆلی ٩ی بنەڕەتی و ۱۲ی ئامادەیش دەتوانن لە کۆتایی مەراسیمی ناساندن و ئاشکراکردنی یەکەمەکانی سەر ئاستی هەرێم، ئەنجامەکانیان لە ماڵپەڕی بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی ئەزموونەکانی سەر بە وەزارەتی پەروەردە وەربگرنەوە.

هاوکات لە چەند رۆژی ڕابردووشدا پشتیوان سادق وەزیری پەروەردەی حکومەتی هەرێمی کوردستان ڕایگەیاند، لە کاتی ئاشکراکردنی ئەنجامی تاقیکردنەوەکانی پۆلی ٩ی بنەڕەتی و ١٢ی ئامادەیی، ڕێژەی دەرچوون دیاری ناکرێت هەتا دوای تاقیکردنەوەی خولی دووەم، ئەمەش بەهۆی ئەوەی بەشێک لە خوێندکاران زۆرینەی وانەکانیان دوادەخەن بۆ خولی دووەم.

ڕۆژی ٢٧ی ئایار ئەزموونە وزارى و گشتییەکانى هەرێمى کوردستان دەستیانپێکرد و ڕۆژی ١٠ی ئەم مانگەش کۆتاییان هات، هاوکات وەزارەتی پەروەردەش لە ڕاگەیەندراوێکدا سەرکەوتنی بەڕێوەچوونی پرۆسەکەی ڕاگەیاند.

source - NRT

پێشبینییەکانی کەشوهەوای ئەمڕۆ و سبەی

بەڕێوەبەرایەتی کەشناسی و بومەلەرزەزانی هەرێم پێشبینییەکانی کەشوهەوای ئەمڕۆ و سبەینێی ناوچەکانی هەرێمی کوردستانی بڵاوکردەوە و ڕایگەیاند، لەم دوو ڕۆژەدا ئاسمان ساماڵ دەبێت.

 بەپێی پێشبینییەکان، ئەمڕۆ یەکشەممە بەرزترین پلەی گەرما لە هەولێر ٣٩ پلە و نزمترینیش ٢٨ پلە دەبێت، هەروەها لە سلێمانی ٣٧ پلە بە ٢٤ پلە دەبێت، دهۆک ٣٨ بە ٢٢ پلە دەبێت، کەرکوک ٤١ پلە بە ٢٥ پلە دەبێت.

 بەڕێوەبەرایەتی کەشناسی و بومەلەرزەزانی هەرێم ئاماژەی بەوەش کردووە، سبەی دووشەممە بەرزترین پلەی گەرما لە هەولێر ٤٠ پلە و نزمترینیش ٢٨ پلە دەبێت، هەروەها لە سلێمانی ٣٨ پلە بە ٢٤ پلە دەبێت، دهۆک ٣٩ بە ٢٣ پلە دەبێت، کەرکوک ٤٢ پلە بە ٢٦ پلە دەبێت.

به‌پێی ماڵپه‌ڕه‌كانی كه‌ش و هه‌واش بێت، ئه‌مڕۆ ڕێژه‌ی پله‌ی گه‌رما له‌ شارۆچكه‌ی ته‌ق ته‌ق (35)پله‌یه‌و سبه‌ی ڕێژه‌ی پله‌ی گه‌رما به‌هه‌مان شێوه‌ده‌بێت،   

لە تەق تەق مار زیادیکردووە

لەگەڵ ئەو زیانانەى ڕووبەڕوویانبووەتەوە بەهۆى زۆرى بارانبارین لەکاتى پێگەیشتنى بەروبوومدا، زۆربوونى مار لەناو زەوییە کشتوکاڵییەکانیان کێشەیەکى دیکەى ڕووبەڕووى جوتیاران کردووەتەوە.

هیمداد جوتیارێكی گوندی موخەڕەس لە ناحیەی تەقتەق دەڵێت، لەمساڵدا مار زۆربووە و ڕۆژى وا هەیە لەڕێگاى چونى لە ماڵەوە بۆ سەر کارەکەى چەند مارێک دەبینێت.

مار جۆریان زۆرە كە ژمارەیان دەگاتە نزیكەی ٧٠٠ جۆری مار و هەریەكەشیان ناوێكی تایبەت بە خۆی هەیە، بەڵام ئەوانەى لە كوردستان زیاتر دەردەكەون و لای هاوڵاتیان ناسراون بریتین، لە ماری تیژڕەو و كورەوەی باب و ڕەش مار و ماری شینی گا هەنگی و زەردە مار، كە زیاتر لە ناوچە دەشتایی و كشتوكاڵییەكان و ناو گۆم و حەوزەكان بوونیان هەیە و جگە لە پێوەدانی مرۆڤ، دەچێتە ناو حەوزی بەخێوكردنی ماسییەوە و ماسییە بچوکەکان دەخۆن.

شارەزایەكی بواری ژینگە هۆکارى زۆربونى مار لەمساڵدا دەگەڕێنێتەوە بۆ کەمى ماوەى شەپۆلی سەرما لە وەرزی زستاندا کە وایکرد قۆناغی متبوونی مار و زیندەوەرەكانی تر كەم بخایەنێت و توانای گەشەیان خێراتر دەربكەوێت.

بەپێی ئامارەکانى نەخۆشخانەی گشتی تەق تەق لە مانگی ڕابردوودا نزیكەی ١٥ حاڵەتی پێوەدانی مار و دووپشك تۆماركراون، بەڕێوەبەری نەخۆشخانەکەش داوا لە هاوڵاتیان دەکات زیاتر ئاگایان لە خۆیان بێت، چونكە هیچ دەرمانێكی تایبەت بە چارەسەرى پێوەدانی مار لە نەخۆشخانەكەیاندا نەماوە.

نەخۆشخانەی تەق تەق سەر بە بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی كۆیەیە، بەڵام بە وتەی بەڕێوەبەری نەخۆشخانەكە ماوەی دوو ساڵە لە كۆیەوە دەرمانی چارەسەرى تایبەت بە پێوەدانی ماریان پێنەدراوە، ئەو بڕەی كە پێشتریش وەریانگرتووە زۆر كەم بووە و لە بەڕێوەبەرایەتی گشتی دەرمان و پێداویستییە پزیشكییەكانی هەولێرەوە پێیاندراوە.

Source - NRT

له‌سه‌ر رێگه‌ى كۆيه‌ گه‌نجێك درايه‌ به‌ر ده‌ستڕێژى گوللـه‌ و گيانى له‌ده‌ستدا

ئۆتۆمبێلێكى جام ره‌ش، له‌ سه‌ر رێگه‌ى كه‌سنه‌زان – كۆيه‌، گه‌نجێكى دايه‌ به‌ر ده‌ستڕێژى گوللـه‌ و ده‌ستبه‌جێ گه‌نجه‌كه‌ گيانى له‌ده‌ستدا.

رووداوه‌كه‌ كاتژمێر (12:00)ى نيوه‌ڕۆى ئه‌مڕۆ به‌ كاتى هه‌ولێرى پايته‌خت روويداوه‌.

چه‌كدارێك له‌ ناو ئۆتۆمبێلێكى جۆرى تاهۆ، ره‌نگ ره‌ش، جام تاريك، ده‌ستڕێژى گوللـه‌ى له‌ گه‌نجێك كردووه‌ و به‌و هۆيه‌وه‌ گه‌نجه‌كه‌ ده‌ستبه‌جێ گيانى له‌ده‌ستداوه‌".

تا ئێستا پۆليسى هه‌ولێر و لايه‌نه‌ په‌يوه‌نديداره‌كان هيچ زانيارييه‌كيان له‌ باره‌ى رووداوه‌كه‌وه‌ رانه‌گه‌ياندووه‌.

به‌ گوێره‌ى زانيارييه‌ سه‌ره‌تاييه‌كان ته‌قه‌كه‌ره‌كه‌ رايكردووه‌ و ته‌رمى گه‌نجه‌كه‌ گواستراوه‌ته‌وه‌ بۆ پزيشكى دادوه‌رى و په‌ڕاوى لێكۆڵينه‌وه‌ بۆ رووداوه‌كه‌ كراوه‌ته‌وه‌.

ئه‌م رووداوه‌ دووه‌م حاڵه‌تى ته‌قه‌كردن و كوشتنه‌ له‌ ماوه‌ى 24 كاتژمێرى رابردوودا له‌ سنوورى پارێزگاى هه‌ولێر روويدابێت.

حاڵه‌تى يه‌كه‌م به‌ هۆى ده‌ستشكاندنه‌وه‌ بۆ سه‌ر يه‌كتر به‌ ئۆتۆمبێل، گه‌نجێك درايه‌ به‌ر فيشه‌ك و كوژرا.

Source - K24

له‌(ماڵپه‌ڕی ته‌ق ته‌ق)ه‌وه‌ زیاتر ده‌رباره‌ی (مێرووی ماچ) بزانه‌!

دوابه‌دوای بڵاوبونه‌وه‌ی (حه‌شه‌راتێك) له‌چه‌ند ناوچه‌یه‌كی كوردستان و به‌تایبه‌تیش له‌ پارێزگای كه‌ركوك و ته‌ق ته‌ق، كه‌ بووه‌ته‌ جێی باسی زۆرێك له‌ خه‌ڵكی ناوچه‌كه‌، به‌ پێویستمان زانی زانیاری ده‌رباره‌ی ئه‌م زینده‌وه‌ره‌ كۆبكه‌ینه‌وه‌ 

ئه‌م زینده‌ره‌وه‌ ناسراوه‌ به‌ (kissing bugs) كه‌ به‌مانای (مـێـرووی مـاچ) دێت و یه‌كێكه‌ له‌ مێرووه‌ ژه‌هراوییه‌كان زیاتر له‌ شه‌واندا حه‌ز به‌ پێوه‌دان ده‌كه‌ن كه‌ به‌ هیچ شێوه‌یه‌ك ناكرێت ده‌ستی لێوه‌ بدرێت

به‌پێی زانارییه‌كان هه‌ركه‌سێك ئه‌م مێرووه‌ پێوه‌ی بدات پێویسته‌ سه‌ردانی نه‌خۆشخانه‌ بكات و پشكنین ئه‌نجام بدات چونكه‌ به‌شێك له‌م مێرووانه‌ هه‌ڵگری نه‌خۆشی (Chagas Disease) كه‌ ئه‌م نه‌خۆشییه‌ دوو جۆری هه‌یه‌ (كورت خایه‌ن و درێژخایه‌ن) كه‌ ده‌بێته‌ هۆی (شه‌كه‌تی، ئازاری له‌ش، سه‌رئێشه‌، لیر، له‌ده‌ستدانی ئاره‌زووی خواردن، سكچوون)

ئه‌م زینده‌وه‌ره‌ بۆ یه‌كه‌مجار له‌ ولاتی ئه‌مریكا دۆزراوه‌ته‌وه‌ له‌ ساڵی (1800)دا، له‌ئێستادا له‌زۆرێك له‌وڵاته‌كاندا بوونی هه‌یه‌

به‌گوێره‌ی وته‌ی هاوڵاتیانی ته‌ق ته‌ق بێت ده‌ركه‌وتنی زینده‌وه‌ره‌كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی له‌ناكاو بووه‌ و وا پێویست ده‌كات ته‌ندروستكاران ڕێكاری پێویست بگرنه‌ به‌ر بۆ قه‌ڵاچۆكردنی ئه‌م زینده‌وه‌ره‌ 

 

وێنه‌ی (مێرووی ماچ)

وێنه‌ی (مل)ی یه‌كێك له‌ هاوڵاتیه‌كانی شاری ته‌ق ته‌ق كه‌ (مێرووی ماچ) به‌سه‌ر پێستیدا ڕۆشتووه‌

ته‌واوی ئه‌م زانیارییانه‌ی ده‌رباره‌ی زینده‌وه‌ره‌كه‌ هاتووه‌ له‌ پێگه‌ی تایبه‌تی مێرووه‌كه‌وه‌ وه‌رگیراوه‌، ئێمه‌ ته‌نها وه‌رمانگێڕاوه‌ته‌ سه‌ر زمانی كوردی (كرته‌ بكه‌ بۆ بینین)

به‌ وێنه‌.. زینده‌وه‌رێك ته‌نگ به‌ هاووڵاتییانی كه‌ركووك هه‌ڵده‌چنێت

ژماره‌یه‌ك هاووڵاتی نیشته‌جێی پارێزگای كه‌ركووك، 
باس له‌ په‌یدابوونی زینده‌وه‌ر (حه‌شه‌راتێك) ده‌كه‌ن، كه‌ به‌سه‌ر پێستی
 هه‌ر كه‌سێكدابڕوات، دووچاری سووتانه‌وه‌ و خورشتی ده‌كات.

وێبسایتی سۆمه‌ریه‌ نیوز، بڵاویكردووه‌ته‌وه‌، یه‌كێك له‌ دانیشتووانی 
باشووری پارێزگای كه‌ركووك، به‌ناوی (قه‌یس ئه‌حمه‌د) رایگه‌یاندووه‌،
 په‌یدابوونیئه‌و زینده‌وه‌ره‌ نامۆیه‌ و پێشتر نه‌بینراوه‌،

ئاماژه‌ به‌وه‌ش ده‌كات، ته‌نها به‌ رۆیشتن به‌سه‌ر جه‌سته‌ی مرۆڤ،
 پێسته‌كه‌ی تووشی هه‌ستیاری، خورشت و سووتانه‌وه‌ ده‌كات.

ئه‌و هاووڵاتییه‌ ده‌ڵێت: "خه‌ڵكه‌كه‌ ترسیان لێنیشتووه‌ له‌وه‌ی ئه‌و زینده‌وه‌ره‌ 
ببێته‌ هۆی گواستنه‌وه‌ی نه‌خۆشی دیاریكراو،
 تا ئێستاش ناشزانین چییه‌، چونكه‌ پێشتر نه‌بووه‌ و نه‌بینراوه‌".

داواش ده‌كه‌ن فه‌رمانگه‌ په‌یوه‌ندیدار و ته‌ندرووستییه‌كانی كه‌ركووك
 رێكاری پێویست بۆ قه‌ڵاچۆكردنی ئه‌و زینده‌وه‌ره‌ بگرنه‌به‌ر و 
چاره‌سه‌ری ئه‌و گرفته‌ بكه‌ن.

به‌ گوێره‌ی گوته‌ی یه‌كێكی دیكه‌ له‌ هاووڵاتییه‌كان، 
ده‌ركه‌وتنی زینده‌وه‌ره‌كه‌ به‌ شێوه‌یه‌كی له‌ ناكاو بووه‌.